De IESberg - Van denken naar voelen naar aanwezigheid
Over de drie lagen waarmee we de wereld ervaren: IQ (hoofd), EQ (lichaam en relaties) en SQ (richting en bewustzijn)
We leven in een tijd waarin denken vaak de boventoon voert. In organisaties, in leiderschap, maar ook in hoe we met onszelf omgaan. We proberen de wereld te begrijpen door te analyseren, te ordenen en controle te houden. Dat werkt… tot op zekere hoogte.
Onder die mentale laag zit echter veel meer. Wie met mensen werkt – of zelf vastloopt – merkt al snel dat je met alleen denken niet ver komt. Je lijf praat mee. Je relaties praten mee. En ergens dieper van binnen speelt nog iets anders mee: richting, betekenis en aanwezigheid.
De IESberg – in 2013 door mij geïntroduceerd – laat zien hoe die drie lagen samenhangen:
je hoofd (IQ)
je lijf en je relaties (EQ)
je diepere bewustzijn en context (SQ)
In mijn werk zie ik elke dag hoe bevrijdend het is wanneer mensen niet alleen begrijpen wat er speelt, maar het kunnen voelen, dragen en vanuit rust en aanwezigheid nieuwe keuzes kunnen maken. Dat is waar de IESberg over gaat: zakken van denken naar voelen naar aanwezigheid. Niet als model, maar als weg naar binnen.
IQ – DENKEN, BEGRIJPEN EN GRIP ZOEKEN
Ik heb zelf jarenlang vooral uit mijn hoofd geleefd. Het was comfortabel daarboven: creatief, snel, scherp. Maar mijn hoofd filterde ook van alles weg. Vooral wat ik níet wilde voelen. Pas toen ik merkte dat het wrikte tussen hoe ik van binnen leefde en hoe het er van buiten uitzag, begon ik door te krijgen dat mijn hoofd vooral bezig was met beschermen – niet met waarheid.
IQ is waardevol. Het helpt je plannen, structureren, analyseren, overzicht creëren. Maar het zit bijna altijd in het verleden of de toekomst. En het probeert vooral te voorkomen dat je iets hoeft te voelen wat spannend is.
Dat maakt IQ nuttig, maar niet leidend. Het heeft geen toegang tot het nu.
EQ – VOELEN, REGULEREN EN IN CONTACT BLIJVEN
De eerste echte beweging naar beneden begint in het lichaam. Dat was voor mij een lastig stuk, want ik dacht jarenlang dat voelen iets was dat je “gewoon even leert”. Maar voelen vraagt vertrouwen, regulatie en ruimte. Je lichaam praat in een taal die je hoofd niet kent.
EQ gaat voor mij over:
voelen wat er in je gebeurt
spanning kunnen dragen zonder te reageren
niet wegvluchten in drukte, oplossingen of afstand
in contact blijven, juist wanneer het schuurt
jezelf zien zonder oordeel.
Dit is ook het gebied waar ik bij veel cliënten zie dat er iets verschuift. Niet omdat ze iets “begrijpen”, maar omdat ze iets durven toelaten zonder er direct iets mee te doen. Dat moment waarop het lichaam iets ontspant – vaak subtiel – is de ingang naar verandering.
Maar EQ kent ook valkuilen.
Je kunt je gevoelens gebruiken als kompas, maar ook als ontsnapping.
Je kunt boosheid voelen, maar reageren op iemand die er niets mee te maken heeft.
Je kunt verdriet toelaten, maar alsnog onbewust door oude patronen gestuurd worden.
EQ vraagt eerlijkheid. Geduld. En oefening. Maar het opent de weg.
SQ – DE DIEPSTE LAAG: RICHTING, SAMENHANG EN PRESENCE
SQ heeft lang voor mij als iets vaags gevoeld, tot ik merkte dat het weinig te maken heeft met “spiritualiteit” zoals mensen vaak denken. Het gaat over aanwezigheid. Over kunnen rusten in niet-weten. Over zien wat er werkelijk aan de hand is, zonder dat je hoofd er een verhaal overheen legt.
SQ voelt voor mij als:
richting zonder dat je hoeft te forceren
betekenis die je ervaart, niet bedenkt
openheid terwijl je systeem spanning voelt
rust die niet afhankelijk is van omstandigheden
een bredere context zien: patronen, geschiedenis, onderstroom
handelen vanuit volwassenheid in plaats van reactiviteit
SQ opent zich niet omdat je harder werkt, maar omdat je dieper zakt.
Het is ook de laag waarin sessies soms ineens stil vallen – precies op het moment dat iemand contact maakt met iets essentieels. Waar het verhaal stopt, maar het inzicht blijft. Dat is geen mentale helderheid maar existentiële helderheid. Rust. Richting. Aanwezigheid.
DE SPANNING TUSSEN IQ, EQ EN SQ
Veel mensen leven tussen IQ en EQ in:
ze begrijpen veel, maar voelen weinig
ze verlangen naar rust, maar blijven sturen
ze willen authentiek zijn, maar blijven in oude patronen
ze zoeken richting, maar vermijden stilte
Dat is heel menselijk.
We zijn opgegroeid in een cultuur die presteert, controleert en verklaart.
Niet een cultuur die voelt, reguleert en aanwezig is.
Daarom wringt het op een gegeven moment vanzelf.
WAAROM DE IESBERG NU ZO RELEVANT IS
We leven in een tijd vol prikkels, versnelling en onzekerheid. Technologie, Social media en AI maken zichtbaar dat denken niet meer ons onderscheidende vermogen is. Complexiteit neemt toe. Patronen worden zichtbaar die we niet meer kunnen wegduwen.
Juist nu hebben we volwassen bewustzijn nodig:
helder denken (IQ)
belichaamd voelen en reguleren (EQ)
handelen vanuit richting en aanwezigheid (SQ)
De IESberg is daardoor geen concept uit het verleden, maar een noodzakelijke beweging van deze tijd.
DE REIS NAAR BENEDEN
Elke betekenisvolle verandering begint met vertragen. Niet in tempo, maar in aandacht.
IQ laat zien waar je vastzit in controle en analyse.
EQ opent wat er van binnen leeft en wat je lichaam al wist.
SQ brengt rust, richting en helderheid zonder dat je hoeft te duwen.
In mijn begeleiding werk ik precies op de grens waar iemand nog net voelt dat er iets wil veranderen, maar het oude patroon nog vasthoudt. Daar ontstaat ruimte om opnieuw te kiezen. Niet omdat je het “beter begrijpt”, maar omdat er iets in jou beschikbaar komt dat eerder dicht zat.
BEGIN BIJ JEZELF
De IESberg is geen trucje en geen theorie. Het is een uitnodiging om eerlijker te worden naar jezelf. Om te zakken in wie je al bent. Om niet van het leven af te drijven, maar er middenin te landen.
voel wat er in je gebeurt
laat spanning reguleren in plaats van controleren
wees eerlijk over je automatische reacties
luister naar de richting die onder de ruis ligt
Dat is de beweging van IQ naar EQ naar SQ.
Een reis naar rust, helderheid en aanwezigheid — in jezelf én in je relaties.